Cognitieve dissonantie

cognitieve dissonantie

Als je psychologie hebt gestudeerd, heb je deze term weleens voorbij horen komen. De eerste keer dat ik over cognitieve dissonantie hoorde was tijdens mijn eerste jaar psychologie. Ik was heel blij met de uitleg van deze term. Wat zijn wij mensen toch goed geprogrammeerd!

Ken je dat: je hebt je ingesteld op een middagje lekker voor jezelf, maar onverwachts staan je ouders voor de deur. Eerst vind je dat heel vervelend, maar al snel heeft je brein het zo omgedraaid dat het alleen maar handig is dat ze er zijn, want dan kunnen ze je helpen met die rotklus die je ook helemaal niet in je eentje kan doen. Dat bijstellen zodat het toch een positieve uitkomst wordt is het gevolg van cognitieve dissonantie.

Of zoals ik laatst had dat ik een systeemcamera bestelde. Ik maakte bij twee winkels mee dat ze zeiden hem in voorraad te hebben. Bij beide bleek na een paar dagen dat mijn camera er toch niet was en dat ik moest gaan nadenken over een andere camera. Nu, een paar weken later heb ik een nieuwere camera met twee lenzen. Als het eerder niet mis was gegaan had ik een ouder model met maar een lens en had ik de komende jaren misschien niet eens een tweede lens gekocht. Het koste me veel tijd en iets meer geld, maar het pakte allemaal positief uit. Dat positieve gevoel is wederom een gevolg van cognitieve dissonantie.

Ook ben ik er bijvoorbeeld lange tijd van overtuigd geweest dat de batterij van mijn telefoon eerst helemaal leeg moest zijn, voordat ik hem oplaadde. Dat zou beter zijn voor de batterij. Toen vriendjelief vertelde dat dat niet klopt, heb ik hem weggewuifd à la: ga toch weg met je weetjes. Het negeren van deze nieuwe informatie is ook weer bedoeld om cognitieve dissonantie op te heffen.

Cognitieve dissonantie is de spanning die je ervaart wanneer je handelt in strijd met je eigen ideeën of opvattingen, normen en waarden. Of wanneer je merkt dat feiten of opvattingen in strijd zijn met je eigen overtuiging of mening. Wanneer we deze spanning opmerken willen we die zo klein mogelijk maken. We doen dat door onze opvattingen of gedrag bij te stellen of door de nieuwe informatie stomweg te negeren. Het is dus eigenlijk een beetje liegen tegen jezelf.

Een vriendin die ik nog van mijn studie ken, maakte mij weer bewust van dit verschijnsel. Over het algemeen heb je namelijk niet door dat dit gebeurt. Wat een uitvinding! Hiervan bewust zijn, zou het ook minder eng moeten maken om iets nieuws aan te gaan. Als het anders uitpakt kan ik er toch wel van op aan dat het positief wordt omgedraaid. Ik vertelde namelijk dat ik mij niet teveel wilde richten op mijn aanstaande sollicitatie. Gewoon doen, zei ze, want als je niet wordt aangenomen kan je weer genoeg redenen bedenken waarom het beter is dat je het niet bent geworden.

Tsja, ik denk dat mijn brein soms vergeet dat ‘ie de cognitieve dissonantie op moet heffen. Ik blijf dan teveel hangen in dat het anders had moeten lopen dan het liep of ik blijf juist informatie opzoeken die bevestigt dat ik het bij het verkeerde eind had. Het opheffen van die dissonerende cognities is natuurlijk wel een prachtige functie van het mens-zijn, dus ik ga er toch wat meer mee oefenen.

Hoe werkt bij jou je cognitieve dissonantie?

Ik hou jullie op de hoogte!

Elaintje

4 gedachten over “Cognitieve dissonantie”

  1. Dit heb ik gehad bij mij opleiding communicatie. Ik ben heel erg gesteld op plannen maken en ik kan er vaak niks positiefs in vinden als alles in duigen valt, haha. Leuk geschreven!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *